voor mens & hond

Jouw hondenschool en raadgever, online en aan huis

Juist met warm weer zijn mensen vaak geneigd, veel met hun hond te ondernemen of lekker buiten te gaan zitten. Logisch, want zo’n zonnetje is een stuk aantrekkelijker dan gure wind en regen. De warmte kent echter ook zijn gevaren, daarom moeten we onze geliefde viervoeters goed in de gaten houden bij warm weer.

oververhitting bij honden

Een realistisch gevaar... 

De temperatuurregulatie bij honden

Om koel te blijven moeten honden het vooral van hun omgeving hebben. Een koele oppervlakte om op of tegenaan te liggen, een frisse omgevingstemperatuur (door schaduw) en een windstroom zorgen ervoor dat honden bij warm weer hun lichaamstemperatuur in stand kunnen houden. Door het verwijden van de bloedvaten aan de huidoppervlakte, kunnen ze hun warmte afgeven aan de omgeving.

Hitteberoerte (ook wel zonnesteek, hitteshock of hitteslag)

De normale lichaamstemperatuur van de hond ligt tussen de 38 en 39 graden. Wanneer de lichaamswarmte hier bovenuit komt, zonder dat er sprake is van koorts, is er sprake van hyperthermie. Bij extreme hyperthermie (een lichaamstemperatuur van 40 graden of hoger) is er sprake van een hitteberoerte.

Symptomen van oververhitting

Hoe sneller je oververhitting herkent, hoe sneller je maatregelen kunt nemen en je hond veel ellende kunt besparen. De eerste tekenen dat je hond zijn lichaamstemperatuur niet meer voldoende kan reguleren zijn:

extreem hijgen (bijv. heel snel, tong ver naar buiten, met geluid)

  • dufheid
  • geen eetlust
  • rode slijmvliezen

Wanneer er sprake is van een hitteberoerte, kun je daarnaast symptomen verwachten als:

  • Hevig kwijlen
  • Bleke slijmvliezen
  • Dronkenmangang
  • Braken en/of diarree
  • Plotseling blind lijken
  • Toevallen hebben
  • Bewusteloosheid
  • Coma

Organen kunnen ernstige schade oplopen door een hitteberoerte, soms zo erg dat de hond erdoor overlijdt.  

Hoe voorkom je oververhitting?

Voorkomen is beter dan genezen! Gebruik je gezonde verstand als het gaat om de activiteiten die je onderneemt met je hond. Zorg voor voldoende pauzes en probeer gebruik te maken van de koelere momenten op de dag. Het is ook helemaal niet erg als je hond een keer wat minder beweging krijgt: net als wij, doen de meeste honden het graag rustig aan tijdens de hitte. Heb jij een fanatieke hond die altijd in is voor actie? Bescherm hem dan voor zichzelf! Veel honden kennen hun grens, maar er zijn ook honden die (bijvoorbeeld uit loyaliteit voor de baas) door blijven gaan.

Zorg voor een ligplekje in de schaduw en voldoende drinkwater. Een ventilator kan ervoor zorgen dat de huid van je hond makkelijker afkoelt, evenals een koelmatje. Ook een (honden)badje wordt door sommige honden zeer gewaardeerd!

Risicofactoren voor oververhitting

Bij oververhitting spelen voornamelijk een hele warme omgevingstemperatuur en hoge luchtvochtigheid een rol, maar daarnaast ook een te zware inspanning of de combinatie hiervan. Sommige honden zijn gevoeliger voor oververhitting dan anderen. Oude honden en pups kunnen hun warmtehuishouding minder goed reguleren en bij kortsnuitige honden en honden met overgewicht werken bepaalde temperatuurregelingsmechanismen minder goed. Grote honden en honden met een dikke en/of donkere vacht, kunnen hun warmte ook slechter kwijt.

Ga je je hond met water afkoelen, dan heeft dit het meeste effect bij de buik, oksels, liezen, oren en voetzooltjes, aangezien de huid daar het beste de warmte af kan geven. Ga niet koelen met ijskoud water! Hierdoor vernauwen de aderen, waardoor ze juist minder warmte afgeven. Het tegenovergestelde kan ook gebeuren: je hond raakt door de plotselinge overgang onderkoelt! Een natte handdoek over je hond heen doen, heeft maar kort het gewenste effect. De lucht onder de handdoek gaat al snel broeien.

Hoe help je je oververhitte hond?

Wanneer je hond al oververhit is, is het een logische reactie dat je zo snel mogelijk naar de dierenarts wilt gaan. Toch is het belangrijk om je hond eerst geleidelijk te koelen, want hoe langer de oververhitting aanhoudt, hoe ernstiger de gevolgen zijn. Een efficiënte en veilige manier hiervoor is door te spoelen met stromend water. Hiermee stroomt de warmte als het ware van je hond af. Ook het creëren van een luchtstroom (koude föhn of ventilator) helpt hierbij. Eventueel kun je de kale delen van je hond deppen met alcohol. De alcohol verwijdt de bloedvaten, waardoor de warmte nog makkelijker wordt afgegeven. Daarnaast kan het nodig zijn om eerst je auto af te koelen, voordat je je hond meeneemt naar de dierenarts. 

De dierenarts kan je hond - zo nodig - verder helpen koelen met een infuus. Daarnaast kan hij onderzoeken verrichten om in kaart te brengen hoe het gaat met de organen en eventueel medicatie toedienen.

Laat je hond bij warm weer nooit achter in de auto. Een auto warmt snel op en je hond kan zijn lichaamstemperatuur in de auto slechter op peil houden dan mensen. Is het buiten ‘slechts’ 21 graden, dan is het na 10 minuten al meer dan 30 graden in de auto. Ben je een half uur verder, dan is de temperatuur al gestegen tot 40 graden. Ook als je auto in de schaduw staat en het raampje is open, kan hij nog snel opwarmen. Ook kan het draaien van de zon ervoor zorgen dat je auto even later niet meer in de schaduw staat.

Waar wij mensen voornamelijk gaan zweten om af te koelen, hebben honden veel minder zweetklieren. Omdat de meeste zweetklieren zich in de voetzooltjes bevinden, kunnen ze wel ‘last’ hebben van zweetvoetjes! De meest bekende manier waarop honden afkoelen is door te hijgen. De versnelde luchtstroom die ze op deze manier creëren, stroomt langs de slijmvliezen en verdampt zo de lichaamswarmte. Door lichamelijke inspanning te beperken en voldoende te drinken, houden ze eveneens de lichaamstemperatuur op peil.

Ook op celniveau zijn er mechanisme die je hond beschermen tegen de hitte.

Daarnaast speelt gewenning een belangrijke rol. Waar een hele warme dag in augustus geen enkel probleem hoeft te zijn, kan eenzelfde warme dag in mei voor problemen zorgen. Hoe langer je hond de tijd heeft gehad om aan de warmte te wennen, hoe beter. Ook bij inspanning geldt, hoe getrainder de hond, hoe minder kans op problemen bij eenzelfde mate van inspanning.  

Pas op met activiteiten bij warm weer.